Dothan Başlangıçları: Yusuf Hikayesinin Yansımaları Üzerine İncil-Teolojik Düşünceler

Tüm Makaleler

Yusuf’un hikayesi (Yaratılış 37, 39-50), Tanrı'nın, İbrahim'in soyunun yok olmasını Tanrı'nın takdiriyle nasıl önlediğini ve Yusuf'un yaşamı ve çalışması aracılığıyla Mısır'ın kurtuluşunu nasıl güvence altına aldığını anlatır; Mısırlıların kendi sözleriyle: “Hayatımızı kurtardın” (Yaratılış 47:25; bkz. Yaratılış 42:3; 45:5-8). Anlatıyı bu kadar çekici kılan şey, kurtuluşun bu sonucunun aslında birbirini izleyen yıkıcı olaylara bağlı olmasıdır: ona komplo kuruldu; ihanete uğradı; çukura atıldı; köle olarak satıldı; Potifar'ın karısı tarafından haksız yere suçlandı ve hapsedildi; Firavun'un sakisi tarafından terk edildi (Yaratılış 37; 39-40). Anlatı ilerledikçe, okuyucu, Dothan'da büyük bir ticaret yolunda başlayan bu olumsuz koşulların, ardından gelen kurtuluş için vazgeçilmez bileşenler haline geldiğini fark eder. Bu olaylar aslında Tanrı'nın planının ayrılmaz bir parçasıdır. Yusuf'un kendisi bu kavramı kesinlikle anlamıştı: “Siz [Yusuf'un kardeşlerine] bana kötülük düşündünüz, ama Tanrı bugün olduğu gibi birçok halkın yaşamını korumak için o kötülüğü iyiliğe çevirdi.” (Yaratılış 50: 20; bkz. 45:7-8). Kutsal Kitap teolojisinde ilahi olarak emredilen acı çeken kurtarıcı motifinin önemi hakkında yorum yapmaya pek gerek yok. Yeşaya'nın kurtuluş tasarısında önemlidir (Yeşaya 52:14-15; 53:1-12): “Onu ezmek RAB'bin isteğiydi” (53:10). Petrus, Mesih'in ölümünü ve dirilişini aynı şekillerde ortaya koymaktadır: "Tanrı’nın belirlenmiş amacı ve öngörüsü uyarınca elinize teslim edilen bu adamı, yasa tanımaz kişilerin eliyle çarmıha çivileyip öldürdünüz…” (Elçilerin İşleri 2:23-24; Elçilerin İşleri 3:13-18). Pavlus bu ilkeyi genelleştirir ve çağlar boyunca imanlılar için değerli bir metin kaleme alır: “Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacı uyarınca çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz.” (Rom. 8:28). Bu nedenle, Hıristiyan yaşamındaki ıstıraplar tesadüfi ve/veya rastgele olaylar değildir, Tanrı'nın yaşamlarımız için planına entegre olur (çapraz başvuru 2 Tim 3:12; 1 Pet 4:19). Yusuf anlatısının bir başka işlevi de Mısır'daki "sürgün" dönemi ile Musa'nın Çıkış'taki önderliğinde Kenan'a "dönüş" arasında bir antlaşma köprüsü sağlamaktır. Yaratılış 15'te Tanrı, İbrahim'e “Şunu iyi bil ki, senin soyun yabancı bir ülkede, gurbette yaşayacak. Dört yüz yıl kölelik edip baskı görecek.” (Yaratılış 15:13) vaadinde bulunur. Böylece, Yakup'un ailesi kıtlığın bir sonucu olarak Mısır'a yerleşirken hem Yakup hem de Yusuf bu göçü İbrahim'in vaadi ışığında algılar (Yaratılış 46:3-4; 50:24-25). İbrahim ile yapılan ahdin içinde, İbrahim'i ve onun soyunu kutsayacak olanlara kutsama vaadi vardır (Yar. 12:3). Yusuf'un Dothan'da göçebe tüccarlara satılmasıyla tetiklenen Mısır'daki ikamet (Yar 37:28), bu İbrahim'i dinamiği tam olarak gösterir. Yusuf, ilahi lütuf temelinde yalnızca Mısır'ı kurtarmakla kalmaz, aynı zamanda kraliyet hazinesini önemli ölçüde zenginleştirir ve Firavun onu Mısır'ın fiili tek toprak sahibi yapar (Yar 47:14, 20). Yusuf (İbrahim'in soyundan gelen) Mısır ulusu için bir nimettir (özellikle bkz. Yaratılış 39:5). Aynı şekilde, Firavun, Yusuf'a ve ailesine büyük bir iyilik yaptığı için Mısır da kutsanmıştır. Belki de anlatıdaki en çarpıcı örneklerden birinde, Firavun Yusuf'un ailesinin çoban olduğunu ve bu nedenle Mısır kültüründe bunun aşağı tabaka olduğunu bilmesine rağmen (Yar 46:34), yine de hem bahtsız kardeşlere hem de onların hayvanlarına en iyi toprağı vermek ister. (47:6, 10; bkz. 45:16-20) ve bu yüzden onlara Goşen'i verir. Mısır için bu ilahi kutsama zamanı, Yusuf'un ölümünden sonra tahta yeni bir Firavun geldiğinde sert bir şekilde kesintiye uğrar. Yeni rejim İbrahim'in soyunu lanetleyip yok etmeye çalışırken, Tanrı halkını korur, kutsar ve İbrahimi dinamiğe uygun olarak Mısır'ı bir dizi yıkıcı belayla lanetler. (Mısırdan Çıkış 1:8; Mısırdan çıkış 5-15; ilkenin öngörüsü için bkz. Yaratılış 12:17). Yine de İsrail'in tarihi düşmanına (“esaret evi”, Mısırdan çıkış 20:2) evrilen bu dönüşüm, şimdi eskatolojik olan başka bir kutsama için temel oluşturur. Yeşeya, Mısır'ın, "dünyanın ortasında bir nimet" olarak, Tanrı'nın antlaşmalı halkı olacağı bir günü tasavvur eder (Yeşaya 19: 24-25). Böylece, Mısır'ı milletler için bir nimet olarak tasvir eden Yusuf hikayesi (komşu milletler için kelimenin tam anlamıyla ekmek sepeti olarak, Yar.41:53-57), İbrahim'in milletlere nimet vaadini hem doğrular hem de önceden haber verir (Yaratılış 17: 4; Romalılar 4:17). Kardeşler arasındaki çekişme teması Yaratılış’ın önceki bölümlerinde sağlam bir şekilde belirlenmiş olsa da, Yusuf ve ailesi hakkındaki anlatı (Yaratılış'taki en uzun anlatı), İsrail'de ve komşu kabile devletlerinde sonraki kabileler arası savaşı anlamak için çok önemli bir arka plan oluşturur. Motifin kökenleri, kendisi dünyaya Adem ve Havva aracılığıyla giren günahın doğrudan bir sonucu olan Habil ve Kayin'e dayanmaktadır. İlk çift, onları Tanrı'ya ve kanununa isyan etmeye ikna etmek için bir aldatıcıya ihtiyaç duyarken (Yar 2:17; 3:6), Kayin kendi kendine başını belaya soktu (Yılan, Yaratılış 4'teki “Düşme” açıklamasında özellikle yoktur). Aile kan davası motifi, Tanrı'nın Kenanlılara karşı gelecekteki çekişmesi için bir temel sağlar (Yar 9:24; Yarat 15:16). İbrahim ve Lût (Yaratılış 12-19) arasındaki etkileşim, Ammon, Moav ve İsraillileri içeren sonraki kabile çatışmalarına zemin hazırlar (çapraz başvuru Tekvin 19: 37-38; Çölde Sayım 22-24; Hakimler 11). Tema, İshak ile İsmail arasında (Yar 21:10) ve Yakup ile (Yaratılış 27:41) arasındaki ilişkinin en bozuk anına ulaşır. Böylece, Yusuf hikayesine geldiğimizde, beklenen şey, İbrahim'in vaadine yönelik ortaya çıkan tehditle birlikte, daha fazla çekişmede gerçekleşir ve ciddi bir şekilde devam eder (Yar. 37:18). Ataerkil anlatılar bize düşmanlığın kelimenin tam anlamıyla ulusun DNA'sında olduğunu hatırlatır (Romalılar 5:12 ve devamı). Kabile birliği kavramı İsrail tarihi boyunca bir gerçeklikten çok bir ideal olarak kalacaktır: Hâkimler döneminde öldürücü savaşlar ve değişen sadakatler (Hakim 12:4; Hakim 20:20), Saul ve Davut arasındaki hanedan-kabile çatışmaları (2 Sam 3:1) ve İsrail tarihinde en önemlisi, bölünmüş Yahuda ve İsrail krallıkları (1 Krallar 12). Yine de Yusuf bir umut ışığı da sunar: kardeşleri “günahları” için bağışlanma diledikleri zaman, Yusuf büyük bir nezaketle karşılık verdi ve “onları teselli etti” (Yaratılış 50:21), bağışlayıcı yüreğinin bir sonucu olarak uzlaşma getirdi. Burada da Yusuf, her şeyi kendi içinde uzlaştıracak ve kardeşler, kabileler ve milletler arasında sonsuz barışı getirecek olan Kurtarıcı'nın hizmetinin geleceğini öngörmektedir (Yeşaya 2:4; Luka 23:34; Efes 2:14). Kaynakça: https://www.scribd.com/document/31485329/The-Cooley-Center-Articles-Dothan-Beginnings

Yazarlar Hakkında

Thomas D. Petter

Dr. Petter’s scholarly output reflects his pluri-disciplinary approach to the world of the Old Testament. He has written on matters of ethnicity in ancient tribal societies, the doctrine of justification in Isaiah, and OT exegesis. He directs the Study Seminar Israel-Jordan, a 15-day on site immersion in the history, archaeology and landscapes of the land of the Bible (we call it “3-D Exegesis”). In the classroom he is passionate about connecting the dots from ‘text to sermon.’ He recently completed the Nehemiah commentary in the NIV Application Commentary series on Ezra-Nehemiah (2020; his wife Dr. Donna Petter wrote Ezra). Current projects include a major study on the Promise of Zion in Isaiah, and the publication of a weekly devotional (The Road to Jerusalem, 2021).

Web Sitesi

Gordon-Conwell Theological Seminary

Gordon-Conwell Theological Seminary combines a rich tradition with cutting-edge educational innovation. Rooted in the gospel and God’s Word, the seminary seeks to develop Christian leaders who are thoughtful, globally aware, spiritually mature and ready for a broad array of ministries.

Web Sitesi